بايستنها و شايستنها
پيروزي دكتر حسن روحاني با حمايت جبهه گسترده اصلاحات و تاكيد وي بر گفتمان اصيل اصلاحگر «اعتدال» يك توفيق بزرگ ملي براي ايرانيان در سالهاي اخير بود. زيرا تدبيرها و تقديرهاي انساني بر اين بود تا گفتماني غير از اعتدال كه ادامه همان مسير هشت ساله گذشته بود پيروز رقابت باشد. اما تدبير روشنگر سياستورزان خردورز همراه با زيبايي رفتار انتخاباتي فرد پيروز و بيشك، همراهي تقدير الهي درهمآميخت و حماسهيي واقعي رقم خورد. دوباره بر لبها خنده نشست و حتي بعضي قهقهه زدند. اميدها زنده شد، پويايي عرصه اجتماعي دوباره نمايان شد. هنوز اين روند ادامه دارد، حداكثر خندان و اميدوار و اقليتي عبوس و نگران، نگران از تغيير سياستها و رويكردها و عملكردها. و طبعا روشن شدن حقايق اجرايي كشور در هشت سال گذشته. همه عاقلان ميدانند شرايط كشور به گونهيي است كه حل بسياري از معضلات اقتصادي و رفع بحرانهاي داخلي كه بعضا با بحرانهاي خارجي گره خورده در كوتاهمدت امكان ندارد، و ترديدي هم نداريم كه از چند روز آينده و پس از استقرار دولت، از طرف بعضي از رسانهها و يادداشتنويسان و در راس آنها «گروه حشوي». به مطالبات غيرواقع بينانه دامن زده خواهد شد، اما تدبير و صبوري و طمانينه «دولت تدبير و اميد» ميتواند بسياري از راههاي تحريك اجتماعي را ببندد. «كليد بايستنها و شايستنها» از اين پس راهگشاي دولت تدبير و اميد خواهد بود. اگر فلان رسانه متوهم و غافل از پيام اجتماعي اخير و غافل از ابتكار مردم و دولتمردان جديد پس از روزها قلم زدن براي تاثيرگذاري بر صورت كابينه، اينك به نمايندگان مجلس خط ميدهد تا بر فهرست روحاني اثر بگذارند. رييسجمهور محترم بايد بيتوجه به اين فضاسازيها مسير خود را ادامه دهد. حتي اگر بعضي از وزرا راي نياورند، كه البته به گمان اين قلم نمايندگان همراه با پيام بيست و چهارم خرداد ملت با فهرست روحاني همراهي خواهند داشت. ضمن تجديدنظر در ساختار متورم و بزرگ دولت تشكيل يا تقويت بعضي از معاونتها در رياستجمهوري بايد مورد توجه قرار گيرد. معاونتي نرم و كوچك اما پروظيفه مثل معاونت «سياسي و حقوقي» كه هم هماهنگكننده دستگاههايي مثل «اطلاعات» و «كشور» و هم تعقيبكننده حقوق شهروندي باشد كه يكي از مهمترين شعارهاي انتخاباتي ايشان بود. يا معاونت علمي و فناوري كه هر چند به نظر ميآيد در دولت نهم براي تضعيف و تحديد ماموريت جديد وزارت «علوم، تحقيقات و فناوري» كه از طرحهاي پرافتخار دولت اصلاحات بود، تاسيس شد اما اينك ميتواند ناظر مستقيم رييسجمهور در آموزش عالي، جهاد دانشگاهي، دبيرخانه شوراي انقلاب فرهنگي باشد و در راستاي توسعه نهادهاي مدني علمي - آموزشي گام بردارد. بسته بايسته ديگر گفتوگوي پيوسته و صادقانه با مردم است. اين حق مردم و البته وظيفه رييسجمهور جديد است كه بدانند او چه چيزي را تحويل گرفته و از كجا شروع ميكند. بيان مكرر آمارهاي عجيب و غريب در هشت سال، يك طرفه بدون امكان نقد آنها توسط نخبگان باغستان و گلستاني را به تصوير كشيده است. آگاهي مردم از حقيقت آنها حق مردم است. به يك مثال توجه كنيد: 65 هزار كيلومتر راهسازي در هشت سال و بيان اين رقم از سوي مقامهاي اجرايي، كار سترگي است، ولي با بررسي بعدي مشخص شد 47 هزار كيلومتر از آن «روكش آسفالت» بوده است. انسان ياد «راجر بيكن» دانشمند انگليسي در قرن سيزده ميلادي ميافتد كه روزي در كلاس درس خود در آكسفورد گفته بود: «شناخت كليه مقولات مستلزم شناخت كميتهاست. و اين كاري است كه فقط رياضيات از عهده آن برميآيد». طبعا وقتي «اقتصاد» دانش كميت محور حرف مفت شد آمارها هم اينگونه خواهد شد. اما هم آقاي احمدينژاد بداند و هم آقاي روحاني كه ديگر «تاريخ حرف مفت نيست»- نقيض اين جمله از الوس هاكسلي رماننويس انگليسي است - بلكه به قول ويلهلم ديلتاي «تنها تاريخ است كه به آدمي ميگويد چه ميتواند باشد.» روشنگري اين دست از آمارها از جديترين كارهاي ستاد و دفتر روحاني است. روحاني بايد به صدا وسيما بفهماند اگر چه زيرنظر دولت نيست اما چون از ماليات مردم و بودجه دولت استفاده ميكند از رفتار حزبي مشابه دوره اصلاحات بايد دست بردارد. برخورداري دولت از اين آنتن حق دولت است. اجازه دهيد در راستاي دستاوردهاي دولت به نمونه ديگري از حوزه آموزش عالي اشاره كنم. يك دانشجوي دكترا در يكي از دانشگاههاي پايتخت در جلسه امتحان تقلب ميكند. گروه ودانشكده اصرار بر اخراج او دارند. با اصرار رييس همان دانشگاه و... قرار شد او براي ادامه تحصيل به دانشگاهي خارج از تهران برود. تحصيل تمام شد. او دكتر شد و برخلاف نظر شوراي گروه، عضو همان گروه اوليه كه تقلبش را گرفته بودند، شد و پس از آن معاون همان دانشكده، وي از امضاكنندگان نامه سه هزار و اندي به منتخب مردم است «چون ميداند اگر توفيقي و امثال او وزير باشد احتمال بررسي مجدد هست. حتما توجه به انتصاب مديران ارشد وزارتخانهها، از دغدغههاي جدي رييسجمهور است. البته اين نكته تضعيف وزير نيست. هستند وزارتخانههايي كه رييسجمهور به انتصاب معاونين وزير بايد عنايت ويژه داشته باشد. شايد بد نباشد تا راي اعتماد مجلس، آقاي روحاني هيچ انتصابي نكند. جمله پاياني از نگارنده نيست، از «ادوارد گيبون» مورخ مشهور انگليسي در قرن هجدهم است: «ما فقط موقعي برهنه ميشويم كه گمان كنيم ديده نميشويم. اما شخص كنجكاو سعي خواهد كرد از مكتومترين كنج خلوت سر بر آورد. ما بايد اعمال را بيشتر از گفتار مورد بررسي قرار دهيم.»
