سیاست خارجی روحانی،بازی با کارت اروپا

با پیروزی حسن روحانی در یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری ، «ایران» بار دیگر به صدر اخبار جهان بازگشت و به مهمترین موضوع بحث محافل دیپلماتیک آمریکا و اروپا بدل شد.پیروزی گفتمان خردگرایانه اعتدال و امید ،واکنش های مثبت همه کشورهای غربی (به غیر از رژیم صهیونیستی) را در پی داشت.گفتمانی که در دوران مبارزات انتخاباتی انتقادهای قابل ملاحظه ای را به دیپلماسی تهاجمی هشت ساله دولت های نهم و دهم وارد کرد و از تجربه های گذشته در دستیابی به توافق با تروئیکای اروپایی(انگلیس،فرانسه و آلمان) به نیکی یاد کرد. با پیروزی حسن روحانی در یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری ، «ایران» بار دیگر به صدر اخبار جهان بازگشت و به مهمترین موضوع بحث محافل دیپلماتیک آمریکا و اروپا بدل شد.پیروزی گفتمان خردگرایانه اعتدال و امید ،واکنش های مثبت همه کشورهای غربی (به غیر از رژیم صهیونیستی) را در پی داشت.گفتمانی که در دوران مبارزات انتخاباتی انتقادهای قابل ملاحظه ای را به دیپلماسی تهاجمی هشت ساله دولت های نهم و دهم وارد کرد و از تجربه های گذشته در دستیابی به توافق با تروئیکای اروپایی(انگلیس،فرانسه و آلمان) به نیکی یاد کرد. اگر چه هنوز دولت آقای روحانی تشکیل و مستقر نشده و در امور سیاست خارجی ایران به طور قانونی و رسمی مداخله ای ندارد،اما رویدادهای دو هفته گذشته حوزه دیپلماسی نشان می دهد اراده و خواست دولت جدید در نزدیکی و تعامل با کشورهای اروپایی - و نه آمریکا - در سیاست خارجی کشورمان جاری شده است. چه آن که وزارت خارجه اعلام کرده است برای نخستین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی به طور عام از مقام های ارشد همه کشورهای جهان (از جمله کشورهای اروپایی) به غیر از آمریکا و رژیم صهیونیستی به منظور شرکت در مراسم تحلیف رئیس جمهور جدید دعوت شده است.پیش از انتشار این خبر،مقام معظم رهبری نیز در جمع کارگزاران نظام تاکید کرده بودند: آمریکایی‌ها غیرقابل اعتماد و غیرمنطقی هستند و در برخوردهایشان صادق نیستند. در این میان،اروپایی ها به ویژه سه کشور انگلیس،فرانسه و آلمان تمایل به برقراری روابط نزدیک با دولت آقای روحانی را پنهان نکرده اند به گونه ای که مقام های ارشد سه کشور یادشده در ساعت های اولیه پس از اعلام پیروزی آقای روحانی در یازدهمین انتخابات ریاست جمهوری این رویداد را به وی تبریک گفتند و از تعامل با دولت آینده ایران استقبال کردند.جک استراو،وزیر اسبق امور خارجه انگلیس نیز گفته است به دولت حسن روحانی، رئیس جمهور منتخب ایران خوشبین است و قصد دارد با هدف بهبود روابط ایران و بریتانیا، به تهران سفر کند.زمان سفر استراو به تهران هنوز مشخص نیست،اما خاویر سولانا مسئول پیشین سیاست خارجی اتحادیه اروپا قرار است یکشنبه هفته آینده در مراسم تحلیف روحانی در مجلس شورای اسلامی شرکت کند. در پی اظهار نظر جک استراو ، کنگره آمریکا دو گام مثبت به سوی ایران برداشت.نمایندگان کنگره آمریکا در گام اول با ارسال نامه ای به باراک اوباما،رئیس جمهور این کشور از وی خواستند از فرصت انتخاب روحانی به عنوان رئیس جمهور ایران برای انجام مذاکره مستقیم با این کشور استفاده کند.کنگره در دومین گام نیز از ارسال قانون تحریم سالانه ایران به کاخ سفید به دلیل «ملاحظات خاص» به تعویق انداخت. با وجود این، به نظر می رسد، ایران در شرایط کنونی تمایل دارد با اروپایی ها که نسبت به آمریکایی ها قابل اعتماد تر و منطقی تر به نظر می رسند،وارد تعامل شود و موفقیت های دیپلماتیک تیم مذاکره کننده ایران به ریاست روحانی در سال 1382 را تکرار کند.آنگونه که آقای روحانی در مناظره های انتخاباتی گفت،در آن سال ایران توانست از طریق تعامل با سه کشور اروپایی از بروز توطئه آمریکا علیه ایران جلوگیری کند. در عین حال،دعوت دیپلماتیک ایران از مقام های ارشد کشورهای اروپایی در کنار کشورهای دوست و همسایه،نخستین آزمون برای ادامه یا توقف رویکرد جدید ایران است.در صورتی که کشورهای اروپایی به ویژه انگلیس،فرانسه و آلمان به این دعوت پاسخ مثبت دهند و در سطح قابل قبولی در مراسم تحلیف روحانی شرکت کنند،دولت جدید می تواند در چهارچوب همین رویکرد گام های بعدی را طراحی و اجرا کند. اگر هم این اتفاق نیفتد، پالس های مثبت اروپایی ها به انتخاب شدن روحانی برای برداشتن گام های بعدی کفایت کند. اولویت ایران در تعامل با اروپا اما چه چالش ها و چشم اندازهایی را پیش روی سیاست خارجی ایران خواهد گشود؟آیا آمریکا برای جلب نظر دولت جدید ایران،با اروپا وارد رقابت خواهد شد یا در این زمینه با اروپا همکاری خواهد کرد؟یا این که به رویکرد خصمانه خود علیه کشورمان ادامه خواهد داد؟ به نظر می رسد،دولت دموکرات آمریکا از تجربه سلف جمهوری خواه خود درس های زیادی گرفته است و از همین رو، نمی خواهد با اتخاذ رویکردهای ستیزه جویانه از قافله تعامل با ایران دور بماند.فارغ از دو اقدام مثبت کنگره طی هفته گذشته،دولت باراک اوباما طی چهار سال همواره از ضرورت بکارگیری دیپلماسی در قبال ایران سخن گفته است. از همین رو،به نظر می رسد،برقراری رابطه عادلانه میان ایران و اروپا بستری مناسب برای برقراری چنین رابطه ای میان ایران و آمریکا شده و زمینه لازم برای حل پرونده هسته ای ایران را فراهم آورد.باید هفته ها و ماه های پیش رو را به انتظار نشست.