بی طرفی "سوئیس خاورمیانه"؛ گزینه ای برای حل و فصل تنش در روابط تهران – ریاض

سایت خبری – تحلیلی "اهرام آنلاین" وابسته به روزنامه "الاهرام" قاهره با انتشار گزارشی اشاره کرده که ناظران سیاسی بر این باورند که عمان به عنوان "سوئیس خاورمیانه" با توجه به رویکرد بیطرفانه "سلطان قابوس" پادشاه آن کشور می تواند نقش مهمی را به عنوان میانجی در بهبود روابط میان ایران و عربستان سعودی ایفای نقش کند. 

به گزارش خرداد، این سایت تحلیلی با اشاره به این که عمان روابط حسنه خود را با تمام کشورهای منطقه حفظ کرده است می نویسد:"یوسف بن علوی" وزیر امور خارجه عمان موفق شده تا روابط قوی آن کشور با ایالات متحده، بریتانیا و شورای همکاری خلیج فارس را حفظ کند. آن کشور هم چنین روابط حسنه ای نیز با ایران دارد. عمان سهم مهمی در موفقیت مذاکرات هسته ای در سال 2015 میلادی داشت. "رکس جی. برایان" پروفسور علوم سیاسی در دانشگاه "مک گیل" بر این باور است که عمان به عنوان کشوری که نقش بیطرفانه ای در منازعه ایران  و عربستان سعودی داشته است می تواند میانجی خوبی برای بهبود روابط دوجانبه میان دو کشور باشد. او می افزاید:"70 درصد از عمانی ها از جمله سلطان قابوس نه سنی هستند و نه شیعه آنان "عبادی" هستند که مکتبی منحصر بفرد در اسلام محسوب می شود". 

او اشاره می کند که اگرچه عمان عضوی از شورای همکاری خلیج فارس بوده است اما همواره روابط تجاری طولانی مدت خود را با ایران حفظ کرده است. همین موضوع سبب شده تا آن کشور از تاثیر تنش های منطقه ای به دور باشد. "حاتم الطاعی" یکی از اعضای شورای دولتی همان و سردبیر روزنامه "الرویه" اخیرا اظهار کرده بود که سیاست خارجی همان که ویژگی اصلی اش تاکید بر حفظ ثبات در منطقه است.  او اشاره می کند که سیاست خارجی عمان در طول چهار دهه گذشته بر این مبنا بود و تغییری نکرده است. او می افزاید:"قانون اساسی عمان به سلطان اجازه نمی دهد که به ائتلافی نظامی و یا هیچ بلوک قدرتی بپیوندد و کشور را در یک جهت خاص قرار دارد. به همین خاطر است که آن کشور در منازعات بین المللی وارد نشده و مداخله ای نمی کند". 

این سایت اشاره می کند که عمان در سال 1979 میلادی در زمان انعقاد پیمان صلح یمن مصر  اسرائیل در حالی که تمام کشورهای عربی روابط شان را با مصر قطع کردند چنین تصمیمی را اتخاذ نکرد. این سایت اشاره می کند که عمان در جریان جنگ هشت ساله ایران و عراق در دهه 80 میلادی نیز جهت گیری خاصی نکرد. اهرام آنلاین می افزاید:"این کشور هم چنین به ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی در حمله علیه شورشیان انصارالله در یمن نیز نپیوست. یمن هم چنین سفیر قطر را برخلاف عربستان سعودی، امارات و بحرین در مارس سال 2014 میلادی فراخواند". 

این سایت خبری – تحلیلی اشاره می کند که روابط گرم ایران و عمان پیشینه اش به دهه 70 میلادی باز می گردد و می افزاید:"عمان و ایران در زمان حکومت پهلوی نیز روابط حسنه گسترده ای داشتند زمانی که ایران در سال 1973 میلادی  با مداخله نظامی و کمک رسانی به دولت سلطان قابوس در سرکوب شورشیان کمونیست در استان ظفار به آن کشور کمک کرد". 

این سایت اشاره می کند که ایران پس از سرنگونی رژیم پهلوی نیز روابط خوب خود با عمان را حفظ کرد و در این همین راستا سلطان نشین عمان نیز که روابط خوبی با امریکا و بریتانیا دارد به پیشرفت روند مذاکرات هسته ای و رایزنی دوجانبه ادامه داد. 

این سایت اشاره می کند که در سطح اقتصادی نیز ایران و عمان منافع مشترکی دارند و در این باره می نویسد:"عمان و ایران از حوزه های گازی مشترکی بهره برداری می کند و هم چنین سهم قابل توجه و استراتژیکی از کنترل بر تنگه هرمز را دارند گذرگاهی که 40 درصد از انرژی جهان از آنجا عبور می کند. هم چنین، پس از توافق هسته ای موسسه اعتبارسنجی مودی تخمین زد که امارات و عمان دو کشوری هستند که بیش ترین سود را از لغو تحریم های وضع شده علیه ایران و افزایش جذب سرمایه های خارجی خواهند برد". 

این سایت اشاره می کند که مانور مشترک نظامی نیروهای دریایی ایران و عمان در خلیج فارس نارضایتی کشورهای عربی منطقه را موجب شده است و در این باره می نویسد:"صداهای مخالفت کشورهای عربی از سلطان نشین عمان و سیاست خارجی اش بالاگرفته است. سلطان قابوس در آگوست سال 2013 میلادی به تهران سفر کرد و با رهبران دو کشور رایزنی کرد. او ابراز امیدواری کرد که عمان بتواند شکاف ایجاد شده در روابط میان ایران و عرب را پر کند". 

این سایت در ادامه اشاره می کند که ایران به طور گسترده ای روابطش با کشورهای منطقه از جمله بحرین، عراق، سوریه، لبنان و یمن دچار تنش شده است. بیش تر مفسران سیاسی بر این باورند که در این میان موقعیت عمان منحصر بفرد است. آن کشور تنها کشوری در خلیج فارس است که از پیوستن به ائتلاف تحت رهبری عربستان سعودی علیه شورشیان خودداری ورزیده است و هم چنین هنوز هم از ظرفیت لازم برای حل بحران در منطقه برخوردار است. 

این سایت اشاره می کنند که دیدار چندین باره رهبران انصارالله با مقام های عمانی خود نشانه ای از ظرفیت های گسترده دولت عمان برای میانجی گری است. 

البته "برایان" باور دارد که درباره یمن نباید خوش بینانه به موضوع نگاه کند او می گوید:"اگرچه یمن میانجی ای بسیار مهم است اما بازیگران بزرگ دیگری نیز در عرصه داخلی و منطقه ای در این بحران دخیل هستند که بعید به نظر می رسد انعظاف پذیری زیادی از خود نشان دهند". 

این سایت اشاره می کند که عمان در آغاز جنگ داخلی در سوریه در سال 2012 میلادی نیز نقش میانجی گرانه ای میان دولت سوریه و مخالفان برای حل و فصل مناقشه انجام داد. در آن زمان در اکتبر سال 2015 میلادی وزیر امور خارجه همان از سوریه دیدار کرد با این هدف که بتواند به بهبود وضعیت بحران در آن کشور کمک کند. پس از آن بود که ولید معلم وزیر امور خارجه سوریه نیز در آگوست سال 2015 میلادی از مسقط بازدید کرد و با مقام های آن کشور درباره مسائل منطقه ای به بحث و گفتگو پرداخت. این سایت اشاره می کند که برای ایران که یکی از حامیان اصلی بشار اسد در سوریه است نقش عمان پذیرفته شده است و تردیدی وجود ندارد که تهران نیازمند کم مسقط برای حل و فصل بحران در سوریه در جریان برگزاری مذاکرات صلح است. 

سایت اهرام آنلاین از ایفای نقش میانجی گرانه عمان در بحران لیبی در پایان سال 2015 میلادی نیز به عنوان نقش فعال دیگر آن کشور در منطقه یاد می کند و در این باره می نویسد:"عمان در آن زمان میزبان "مارتین کوبلر" نماینده ویژه سازمان ملل متحد در لیبی بود و با او درباره چگونگی حل و فصل بحران در آن کشور رایزنی نمود".