پاتک هستهای هیاترئیسه به تندروها
تندروها برای کارشکنی آماده بودند؛ طرحی بههمینمنظور تدوین شد و تلاشها بر این بود که پیش پای تیم هستهای سنگ بزرگی قرار گیرد. هیأترئیسه دستبهکار شد و با اِعمال برخی تغییرات در طرح پیشنهادی، مسیر را بهسمت دیگری برد؛ نتیجه این شد که طرح یکی، دوبار تغییر اساسی کرد و درنهایت «علی لاریجانی» متنی را از رو خواند که با آنچه خواسته «پایداریهای» مجلس بود، بسیار تفاوت داشت و با تأکید خطاب به برخی از همانها گفت: «مسئله هستهای، فروش سیب زمینی نیست».
نمونه تغییرات رخداده در کلیات طرح توجهبرانگیز است، بهویژه تغییر در بند اول طرح یکفوریتی «الزام دولت به حفظ دستاوردها و حقوق هستهای ملت ایران». جبهه پایداریها در بند نخست ماده واحده این طرح پیشنهاد «لغو کامل و یکپارچه همه تحریمهای مقرر در قطعنامههای شورای امنیت، مصوبات اتحادیه اروپا، کنگره و دولت آمریکا در روز توافق» را خواستار شده بودند، اما درنهایت ماده یک این طرح به این جمله تغییر یافت: «لغو تحریمها بهطور کامل و جامع باید در متن توافقنامه درج شده و در روز آغاز اجرای تعهدات ایران انجام شود». تغییر کلیدی دیگر، اضافهشدن بند «هماهنگیهای لازم با شورایعالی امنیت» بود و حذف نظارت هیأت هفتنفره نمایندگان بر حسن اجرای توافق.
مذاکره هستهای بحث فروش سیبزمینی نیست
حالا آنطور که «عباسعلی منصوریآرانی» به «شرق» خبر داده طرح نهایی که ١٩٩ رأی موافق نمایندگان را جلب کرده است، به تیم هستهای اجازه عمل بیشتری میدهد و بیشتر تأکیدی بر خط قرمزهاست و تیم هستهای را در تاکتیکهای دیپلماتیک آزاد گذاشته است. علی لاریجانی نیز در همین زمینه میگوید: «در این طرح، اصلاحات لازم انجام شده است تا دست مذاکرهکنندگان در چارچوب موردِنظر رهبری و شورایعالی امنیت ملی باز باشد».
به گفته رئیس مجلس، «ما نباید دست رهبری را در این قضیه ببندیم، بلکه ایشان هر تصمیمی در این قضیه گرفتند، باید در مجلس اطاعت کنیم و شورایعالی امنیت ملی هم مربوطبه دولت نیست. موضوع هستهای، بحث فروش سیبزمینی در کشور نیست و در مسائل اینچنینی باید با شورایعالی امنیت هماهنگیهای لازم را داشته باشیم».
البته گله حمید رسایی به تغییرات رخداده در طرح پیشنهادی این است که «اینها نظرات شورایعالی امنیت ملی نیست و نظر شخص ظریف و شمخانی در تدوین طرح نهایی تأثیرگذار بوده است».
نمایندگان از برخی مشورتها بهرهمندند
آرانی درباره اینکه آیا مجلس مشورتی با تیم هستهای در نسخه نهایی مصوب داشته است، میگوید: «بههرحال، نمایندگان مجلس روابطی دارند و از برخی مشورتها بهرهمند خواهند شد و این نکته خلاف قانون نیست». جزئیات این طرح قرار است در جلسه علنی روز سهشنبه مجلس بررسی شود. روایت علی مطهری از تدبیر رئیس مجلس برای جلوگیری از فضاسازیها شنیدنی است، او میگوید: «این طرح مذاکرات را تحت تأثیر قرار نمیدهد و با توجه به اصلاحاتی که در آن صورت گرفته است، دست مذاکرهکنندگان را نمیبندد. این طرح چندبار اصلاح شده بود و در آخر هم اصلاحاتی روی آن انجام شده بود که برخی به آن اعتراض داشتند». بهگفته او «بخشی از طرح بازرسی از مراکز نظامی و غیرهستهای را با مجوز شورایعالی امنیت ملی ممنوع شده است. بحثی در مجلس وجود داشت که ما بههرحال این اجازه را دادهایم و با گذاشتن قید شورایعالی امنیت ملی مخالف بودند و میگفتند بازرسی بهطور مطلق، ممنوع باشد. برخی هم به سخنان رهبری استناد میکردند که فرمودهاند اجازه بازرسی از مراکز نظامی و مصاحبه با دانشمندان هستهای را نخواهیم داد».
نقدها و پیشنهاد مطهری
مطهری، البته پیشنهاد میکند «بخشهایی از این طرح باید روشنتر شود تا در صورت بروز برخی مسائل در روند مذاکرات هستهای، مجلس بتواند با قدرت ظاهر شود. طرح باید بهگونهای باشد که ما بهانهای داشته باشیم و اگر توافق، توافق خوبی نبود، بگوییم مجلس آن را رد کرده است و دولت مجوز قانونی داشته باشد؛ همانطور که کنگره آمریکا مصوبهای دراینباره داشت».
نکته دیگری که مطهری به آن اشاره داشت این بود که «متن طرح چاپ نشده است و نمایندگان هنوز طرح را ندیدهاند. همچنین نمایندگان مخالف و موافق هم برای کلیات ثبتنام و صحبت نکردهاند، اما رأیگیری برای کلیات انجام شد».
ماده واحده کلیات طرح الزام دولت به حفظ دستاوردهای هستهای
در راستای صیانت از منافع ملی و رعایت مقررات پادمان معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای، هرگونه نتایج مذاکرات هستهای با کشورهای ١+٥، در صورتی معتبر است که الزامات زیر بهصورت شفاف رعایت شود:
١- لغو تحریمها بهطور کامل و جامع باید در متن توافقنامه درج و روز آغاز اجرای تعهدات ایران انجام شود.
٢- آژانس بینالمللی انرژی اتمی در چارچوب توافقنامه پادمان، مجاز به انجام نظارتهای متعارف از سایتهای هستهای است و دسترسی به اماکن نظامی، امنیتی و حساس غیرهستهای، اسناد و دانشمندان ممنوع است و باید مصوبات شورایعالی امنیت ملی رعایت شود.
٣- هیچ محدودیتی برای کسب دانش و فناوری صلحآمیز هستهای و تحقیق و توسعه، پذیرفته نیست و باید مصوبات شورایعالی امنیت ملی رعایت شود.
تبصره ١- براساس اصول ٧٧ و ١٢٥ قانون اساسی، نتیجه مذاکرات باید به مجلس ارائه شود.
تبصره ٢- وزیر خارجه موظف است روند اجرای توافقنامه را هر ششماه یکبار به مجلس شورای اسلامی گزارش کند. کمیسیون امنیت ملی مجلس، هر ششماه یکبار، گزارش روند حسن اجرای توافقنامه را به نمایندگان مجلس ارائه میکند.
