تركيه وارد شبه جنگ با سوريه شده است
با توجه به اينكه شوراي امنيت قطعنامهيي صادر نكرده كه بتوان بر اساس آن در بنادر يا فرودگاهها هواپيماهاي سوري را بازرسي كرد و تنها از كشورهاي جهان خواسته است كه از كمك به هر دو طرف خودداري كنند و با توجه به اينكه هواپيماي سوري قرار نبوده در فرودگاه تركيه به زمين بنشيند و تنها از آسمان اين كشور عبور كرده است، اين اقدام تركيه كه به صورت منفرد و بدون مجوز شوراي امنيت انجام شده باعث ايجاد برودت ميان روابط تركيه و روسيه خواهد شد. تركيه در مورد درگيريهاي سوريه، موضع حمايت از مخالفان را در پيش گرفته است و اقدام اخيرش نيز با اين خط مشي تركيه هماهنگي دارد. مخالفان دولت سوريه در پناهگاههاي مرزي تركيه حمايت ميشوند و بهطور كلي تركيه خواهان تغيير رژيم سوريه است. اما وادار كردن هواپيماي سوري به فرود بدون وجود قطعنامه شوراي امنيت در اين مورد، به نفع تركيه نيست. تركيه تاكنون از جريانات خاورميانه و سوريه منتفع شده است، اما اگر تركيه به صورت نظامي وارد درگيري با سوريه شود، چندان به نفع اين كشور نخواهد بود.
در هر حال اقدامات دولت سوريه از نظر كشورهاي شوراي امنيت منهاي روسيه و چين، با انتقادات جدي روبهرو شده است. تا به حال نيز اين روسيه و چين بودند كه با حق وتو از تصويب قطعنامه عليه سوريه جلوگيري كردهاند. بقيه كشورهاي شوراي امنيت معتقدند كه رژيم اسد بايد تغييراتي را انجام دهد و تركيه هم اين سياست مخالفت با رژيم اسد را رسما اعلام كرده و عملا هم در همين راستا قدم بر ميدارد. در حال حاضر روسيه نيز با اين موضوع ارتباط پيدا كرده است و اكنون تركيه، روسيه را متهم كرده كه سلاح به سوريه ميفرستد. برخي اقلام هستند كه در چند زمينه كاربرد دارند. اما اگر اين لوازم حتما نظامي باشند بر اساس قطعنامههاي مجمع عمومي ارسال آنها به سوريه منع شده است. چون بهطور روشن گفته شده كه كشورها از كمك به هر دو طرف درگير در سوريه خودداري كنند. قطعنامههاي مجمع عمومي در حكم توصيه است اما قطعنامههاي شوراي امنيت لازمالاجرا است.
سازمان ملل در مورد هواپيماي مسافربري قوانين سختگيرانهيي دارد. سالها قبل يك هواپيماي مسافربري كره جنوبي كه از مسير منحرف شده بود وارد خاك شوروي سابق شد و شوروي اين هواپيما را سرنگون كرد اين باعث واكنش شديد بينالمللي شد.
ايمو، سازمان هواپيمايي بينالمللي قطعنامهيي را به تصويب رساند كه بر اساس آن اگر هواپيماي مسافربري حتي بدون اجازه وارد حريم هوايي كشوري شود آن كشور مجاز نيست كه آن هواپيما را ساقط كند. فقط ميتواند از آن هواپيما بخواهد كه حريم هوايياش را ترك كند و ميتواند از هواپيماهاي نظامي براي وادار كردن هواپيماي مسافربري در خروج از خاك كشورش استفاده كند. اما در مورد اينكه هواپيماهاي نظامي، هواپيماهاي مسافربري را مجبور به فرود كنند اشارهيي نشده است
چون تركيه حمايت از مخالفين بشار اسد را در پيش گرفته است و اخيرا هم تنشهاي مرزي بين دو كشور صورت گرفته و پارلمان تركيه و ناتو بر اساس ماده 5 دولت تركيه را به انجام اقداماتي مجاز دانسته است، بنابر اين چارچوب دولت تركيه ميتواند تفسيري حاشيهيي بكند و اين كار را موجه جلوه بدهد. اتفاقات اخير را ميتوان شبه جنگي ميان تركيه و سوريه دانست و اگر تركيه خود را در موقعيت شبه جنگ بداند خود را مجاز به چنين اقداماتي ميداند. در راستاي درخواست سازمان ملل از كشورها كه از كمكهاي نظامي به دو طرف پرهيز كنند، عراق هم خود را مجاز به فرودآوردن هواپيماهاي ايراني و بازرسي آنها ميداند. اين اقدام عراق در راستاي اين است كه مورد اتهام قرار نگيرد و به اين وسيله اعلام كند كه مانع انتقال محمولههاي نظامي به سوريه ميشود. اما تركيه يك قدم جلوتر است چون شبه جنگي ميان تركيه و سوريه وجود دارد و دست تركيه براي اين كار بازتر است ولي عراق قطعا اجازه ندارد كه هواپيماهاي ايراني را براي بازرسي بنشاند.
اما به هر حال اقدام تركيه سوال برانگيز است. روسيه در اين راستا اعتراض كرده و اعلام كرده است كه جان شهروندانش با اين اقدام دولت تركيه به خطر افتاده است.
