تکرار سناریوی یمن در سوریه
در روزهای اخیر که حزب بعث سوریه در مقابله نظامی با ترکیه، قطر و عربستان به عنوان حامیان معارضین نظامی در شهرهای مختلف این کشور است برای نخستینبار پیشنهاد جایگزینی «فاروق الشرع» بهجای «بشار اسد» توسط داوود اوغلو بهعنوان یک راهکار سیاسی مطرح شد. این سناریو که بعد از 19ماه مقابله نظامی و مسلحانه شکل گرفته بسیار شبیه به راهکار برونرفت تقابل عمومی با «علی عبدالله صالح» رئیسجمهور مخلوع یمن بود که برای سوریه هم تجویز شد؛ درحقیقت تکرار سناریوی یمن در سوریه.... در یمن هم ما شاهد بودیم که معاون رئیسجمهور وقت درحمایتی مشترک از سوی کشورهای شورای همکاری خلیجفارس بهخصوص عربستان، برخی کشورهای عربی و اتحادیه اروپا و آمریکا در انتخاباتی که تنها یک نامزد داشت بهعنوان فردی که برای عملیات انتقالی خودش را آماده کرده بود عملاً بر کرسی رئیسجمهور خلعشده نشست. در سوریه هم دقیقاً این پروسه درحال تکرار است. اما نکته مهم بررسی شرایط سوریه در این بازه زمانی و پیشینه سیاسی فاروق الشرع بهعنوان گزینه انتخاب شده است. فاروق الشرع یکی از شخصیتهای شناختهشده و پرسابقه حزب حاکم در سوریه است که حدود 3 دهه پیش مسئولیت وزارت امور خارجه این کشور را در زمان حافظ اسد بر عهده گرفت و حدود 22سال سکان سیاست خارجی سوریه را هدایت کرد. 6 سال پیش با جایگزین کردن «ولید معلم» در وزارت امور خارجه بهعنوان معاون رئیسجمهور انتخاب شد و بهنوعی از صحنه سیاسی سوریه و وزارت امور خارجه یک گام به عقب برمیدارد و خیلی در انظار عمومی ظاهر نمیشود. وی از شناختهشدهترین چهرههای حزب بعث است که به اکثریت سنی سوریه تعلق دارد و علوی محسوب نمیشود. شاید چنین ویژگی در این برهه از زمان به او موقعیتی ممتاز در میان سردمداران حکومت فعلی سوریه بخشیده است. البته در این 2 ماه اخیر که وی بهطور کلی از انظار عمومی فاصله گرفته بود برخی از ظن و گمانها را تقویت کرده بود که احتمالاً وی هم به جبهه مخالف اسد میپیوندد و یا پیوسته اما در دیداری که هیأت جمهوری اسلامی از دمشق داشت با ریاست علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس، بعد از این مدت برای نخستینبار با هیأت ایرانی ملاقات کرد که باعث رد شایعات پیوستن وی به ارتش آزاد شد. با وجود این شرایط مطرح کردن جایگزینی «فاروق الشرع» بهعنوان کسی که بیش از 3 دهه در حاکمیت حزب بعث سوریه حضور داشته و از محبوبیت بالایی برخورداربوده و تنها کسی است که میتواند پیونددهنده حزب سنی سوری با علویهای حاکم بهشمار بیاید. در نخستین واکنشها مقامات سوری نسبت به این موضوع مقاومت کرده و آن را دخالت علنی در سیاست داخلی سوریه قلمداد کردند ولی در جبهه مقابل با استقبال کشورهای عربی و اتحادیه اروپا روبهرو میشود و راهحل برونرفت از بحران سوریه بهحساب میآید. اما بهنظر میرسد که این راهحلی میانه بین راه نظامی معارضین و همینطور راه حکومت بعث برای تداوم حکومت اسد تا سال 2014 باشد که میتواند بهنوعی آرامشخاطر میان علویان و اهل سنت ایجاد کند و زمینهای را برای کاهش حمایت تسحیلاتی نظامی عربستان، قطر و ترکیه باشد. البته اسد آمادگی پذیرش این راهحل را ندارد ولی درعین حال میتواند مورد بررسی حزب بعث قرار بگیرد.
